أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

198

قانون ( فارسى )

هوائى نامطلوب است كه در زمين‌هاى پست و دره‌ها محبوس باشد ؛ همين‌كه خورشيد طلوع كرد به زودى گرم شود و بمحض غروب خورشيد به زودى سرد گردد . هوائى كه در بين ديوارهاى نمناك كه در آن‌ها آهك به كار رفته است و در بناهاى تازه ساخته محبوس شده است نيز ناپسنديده است . نشانهء هواى خوب آن است كه تنفس را تسهيل كند و به هيچ وجه گلو را نگيرد و نفس را به اشكال نياندازد . تو اين را دانستى كه تغييرات هوا بر سه وجه است : طبيعى ، مخالف طبيعى ، نه طبيعى و نه خارج از طبيعى . اين را نيز بدان : هواهائى كه طبيعى نيستند ، چه مخالف طبيعى باشند و چه مخالف نباشند ، يا بطور ادوارى مىوزند و يا حالت ادوارى ندارند . سالمترين هوا در هر فصلى هوائى است كه بر طبيعت و مزاج فصل باشد . اگر هواى موجود با مزاج فصل ناسازگار باشد بيماريها را با خود مىآورد . فصل ششم - كنش كيفيات هوا و مقتضيات فصول 1 - هواى گرم : هواى گرم معتدل خون را به سوى خارج بدن مىبرد و در نتيجه رنگ رو سرخ مىگردد . هواى گرم خارج از حد اعتدال مىگدازد و سستى مىآورد . اگر هواى گرم به حد افراط از اعتدال خارج شود ، به حدى مىگدازد كه رنگ را زردى مىبخشد ، تعرق را زياد مىكند ، ادرار را كاهش مىدهد ، هضم را ضعيف مىكند و تشنگى مىآورد . 2 - هواى سرد : هواى سرد به بدن استوارى مىدهد و هضم را تقويت مىكند . در هواى سرد رطوبت‌ها باقى مىماند و كمتر از طريق تعرق و نظير آن از بين مىرود ، به اين جهت دفع ادرار زياد مىشود . در هواى سرد دفع مدفوع كم مىشود ، زيرا سرما ماهيچه‌هاى مقعد را انقباض مىدهد و روده راست را در هيئت خود نگهميدارد و مدفوع از تسهيلات مجرا بىنصيب مىماند و بيشتر پايدارى مىكند و بخش آبكى مادهء مدفوع به ادرار تبديل مىگردد . 3 - هواى مرطوب : هواى مرطوب پوست را نرمى و تن را طراوت و شادابى مىبخشد .